OPGELET : De tijdstippen zijn gegeven in Wereldtijd UT (voor Ukkel). Men moet EEN uur bijtellen om de plaatselijke tijd te bekomen.
Belangrijke hemelverschijnselen
1 : Begin van de weerkundige winter
2 : Eerste Kwartier van de Maan om 9 h 52 m
Mars (+0,8) in kwadratuur, op 90° van de Zon
3 : J IV (Callisto) in “bovenconjunctie” op 10’’ van de rand van Jupiter (-2,8) om 2 h 32 m
Verdwijning van de ster 19 Psc (+5,3) aan de donkere maanrand om 23 h 56 m
4 : Mercurius in benedenconjunctie – dus niet waarneembaar – met de Zon om 9 h en overigens op het dichtst van de Aarde op 0,6784 astronomische eenheid AE of 101,487 miljoen kilometer
5 : De heldere satellieten van Jupiter (-2,8) alle vier aan dezelfde kant - ten oosten – van de planeet deze avond
6 : De Maan in het apogeum (op 405 414 km van de Aarde – Schijnbare diameter : 29’28’’) om 1 h
De Maan 5° ten noorden van Jupiter (-2,8) om 20 h
9 : De kleine planeet (16) Psyche (+10,0) in oppositie met de Zon
De Maan 3° ten zuiden van de open sterrenhoop Plejaden om 3 h
10 : De Maan 5° ten noorden van de ster Aldebaran (+1,1) om 1 h
Uranus (+5,8) stationair in rechte klimming om 14 h
Volle Maan om 14 h 36 m
Totale maansverduistering, gedeeltelijk zichtbaar in België, van 11 h 32 m tot 17 h 32 m [Gegevens voor Ukkel – Grootte van de verduistering : 1,110 – Intrede in de bijschaduw : 11 h 31,8 m - Intrede in de kernschaduw : 12 h 45,4 m - Begin van de totaliteit : 14 h 05,7 m – Maximum van de verduistering : 14 h 31,8 m – Einde van de totaliteit : 14 h 57,9 m – Maansopkomst te Ukkel : 15 h 42,5 m / Hoogte : 0° - Uittrede uit de kernschaduw : 16 h 18,3 m / +5° - Uittrede uit de bijschaduw : 17 h 31,7 m / 15°]
13 : Overgang van de schaduw van de satelliet J III (Ganymedes) over de planeetschjf van Jupiter (-2,7) van 18 h 01 m tot 19 h 53 m
Van 7 tot 17 december, optimale periode voor de waarneming gedurende de tweede helft van de nacht van de meteorenzwerm (vallende sterren) Geminiden met een theoretische maximum activiteit voorzien omgeveer voor 14 december rond 18 h (Storende maanlicht : verlicht gedeelte 0,83)
14 : Vandaag vrijwel dezelfde declinatie voor de Zon en Venus met een verschil der rechte klimmingen van 2 h 12 m (Uitstekende gelengenheid om Venus overdag te vinden : na en preciese opsporing van de plaats waar de Zon op een of ander ogenblik van de dag zich bevindt, is het voldoende naar dezelfde plaats te kijken 2 h 12 m later om Venus erin te vinden – met behulp natuurlijk van een kleine kijker en bij wolkenloze hemel)
Bedekking van de ster 65 Alpha Cnc (+4,3) met verdwijning aan de verlichte maanrand rond 21 h 08 m en wederverschijning aan de donkere rand rond 22 h 06 m
16 : De Maan 7° ten zuiden van de ster Regulus (+1,3) om 9 h
17 : De Maan 8° ten zuiden van Mars (+0,5) om 13 h
18 : Laatste Kwartier van de Maan om 0 h 48 m
19 : Wederverschijning van de ster 21q Vir (+5,5) aan de donkere maanrand rond 2 h 59 m
J IV (Callisto) in “bovenconjunctie” op 9’’ van de rand van Jupiter (-2,7) om 18 h 11 m
20 : De Maan 2° ten zuiden van de ster Spica (+1,2) om 1 h
De Maan 7° ten zuiden van Saturnus (+0,7) om 11 h (Te bekijken als een mooie groepering met de ster Spica ’s morgens omstreeks 5 h)
22 : De Maan in het perigeum (op 364 800 km van de Aarde – Schijnbare diameter : 32’45’’) om 3 h
Wintersolstitium : het middelpunt van de Zon bereikt de lengte 270°00’00’’ en zijn grootste zuidelijke declinatie (-23°26’12’’), per definitie het begin van de astronomische winter – kortste dagen in het noordelijk halfrond van de Aarde – om 5 h 30 m. Eerst in het sterrenbeeld Ophiuchus vanaf omstreeks de 1ste december en daarna in het sterrenbeeld Sagittarius vanaf omstreeks de 19, op dit ogenblik treedt de Zon in het teken de Steenbok
23 : Mercurius (-0,4) in zijn grootste westelijke elongatie, 21°51’ ten westen van het middelpunt van de zonneschijf om 3 h
De Maan in conjunctie met Mercurius (-0,4), 3° ten zuiden ervan om 4 h
24 : De kleine planeet (22) Kalliope (+10,0) in oppositie met de Zon om 0 h (door gunstige omstandigheden : in het sterrenbeeld Auriga en op een declinatie van + 33°)
Nieuwe Maan om 18 h 06 m
26 : Jupiter (-2,6) stationair in rechte klimming om 11 h
De heldere satellieten van Jupiter (-2,6) alle vier aan dezelfde kant – ten oosten – van de planeet deze avond (Waar te nemen met een kleine kijker)
27 : De Maan in conjunctie met Venus (-4,0), 5° ten noorden ervan om 10 h (Te bekijken bij het vallen van de nacht)
29 : De dwergplaneet (134340) Pluto (+14,6) in conjunctie – dus niet waarneembaar - met de Zon om 8 h en overigens op het verst tot de Aarde de 31 op 33,1343 AE of 4956,821 miljoen kilometer
Wederverschijning van de satelliet J II (Europa) aan de oostelijke rand van Jupiter (-2,6) om 22 h 20 m op het einde van een bedekking en verdwijning van dezelfde satelliet in de schaduw van de planeet om 22 h 23 m op het begin van een verduistering (Waar te nemen met behulp van een voldoende sterke kijker)
31 : J IV (Callisto) enige zichtbare satelliet van Jupiter (-2,6) van 16 h 40 m tot 17 h 07 m [J I (Io) dan achter de planeet (bedekking); daarna, einde van een overgang van de satelliet J II (Europa) over de planeetschijf om 17 h 07 m en begin van een overgang van de schaduw van dezelfde satelliet op de planeet om 17 h 09 m; tenslotte, wederverschijning van J III (Ganymedes) op het einde van een verduistering in de schaduw van de planeet om 17 h 48 m] (Waar te nemen met een voldoende sterke kijker)
Zichtbaarheid van de planeten
Zichtbaar met het blote oog : Mercurius, Venus, Mars, Jupiter, Saturnus
Met telescoop of binoculair : Uranus, Neptunus
Onzichtbaar : -
Mercurius (+2,9/-0,4), in benedenconjunctie op 4 december en op zijn grootste westelijke elongatie op 23 december, vanaf ongeveer 12 december ’s morgens boven de zuidoostelijke horizon, komt de 1 om 7 h 59 m, de 15 om 5 h 49 m en de 31 om 6 h 11 m of respectievelijk 0 h 37 m na, 1 h 49 m en 1 h 34 m voor de Zon op
Venus (-3,9/-4,0), ’s avonds boven de zuidwestelijke horizon, gaat de 1 om 17 h 18 m, de 15 om 17 h 49 m en de 31 om 18 h 36 m of respectievelijk 1 h 38 m, 2 h 12 m en 2 h 50 m na de Zon onder
Mars (+0,8/+0,2), een groot deel van de nacht in het sterrenbeeld Leo, komt de 1 om 22 h 55 m, de 15 om 22 h 31 m en de 31 om 21 h 54 m op
Jupiter (-2,8/-2,6), ’s avonds en tot lang na middernacht in het sterrenbeeld Pisces, gaat door de meridiaan de 1 om 21 h 00 m, de 15 om 20 h 02 m en de 31 om 18 h 59 m door
Saturnus (+0,7/+0,7), ’s morgens boven de oostelijke horizon in de buurt van de ster Spica (+1,2) in het sterrenbeeld Virgo, komt de 1 om 3 h 18 m, de 15 om 2 h 30 m en de 31 om 1 h 33 m op
Uranus (+5,8/+5,8), ’s avonds boven de zuidzuidwestelijke horizon in het sterrenbeeld Pisces, gaat door de meridiaan de 1 om 19 h 05 m, de 15 om 18 h 10 m en de 31 om 17 h 08 m door
Neptunus (+7,9/+7,9), ’s avonds boven de zuidwestelijke horizon in het sterrenbeeld Aquarius, gaat de 1 om 22 h 04 m, de 15 om 21 h 10 m en de 31 om 20 h 10 m onder
