Koninklijke Sterrenwacht
van België
Dienst
wetenschappelijke
inlichtingen
Planetarium



Er zullen in 2003 vier verduisteringen plaatsgrijpen :
twee zonsverduisteringen, en twee maansverduisteringen:

  • op 16 mei 2003 een totale maansverduistering - gedeeltelijk zichtbaar in België
  • op 31 mei 2003 een ringvormige zonsverduistering - in België gedeeltelijk zichtbaar als gedeeltelijke verduistering.
  • op 8 - 9 november 2003 een totale maansverduistering - zichtbaar in België
  • op 23 - 24 november 2003 een totale zonsverduistering - onzichtbaar in België


    
                                         I.-- 16 mei 2003,                                    
                                     totale maansverduistering,                               
                                 gedeeltelijk zichtbaar in België.                           
                                                                                              
                                                              Lengte                    hoogte
                                                              t.o.v.            positie-  te  
                  FAZEN                        Wereldtijd   Greenwich   Breedte   hoek   Ukkel
                   ---                             ---         ---        ---     ---     --- 
                                                   h  m         o  '      o  '       o       o
    Intrede van de maan in de bijschaduw         01 05,4     018 38 W   18 03 S   125 E   +17 
    Intrede van de maan in de kernschaduw        02 02,8     032 25 W   18 15 S   133 E   +13 
    Begin van de totale verduistering            03 13,8     049 28 W   18 30 S   168 E   +05 
    Maximum van de verduistering                 03 40,1     055 48 W   18 36 S   200 E   +02 
    Maansondergang te Ukkel                      03 54,8     059 19 W   18 39 S   219 E    0  
    Einde van de totale verduistering            04 06,4     062 07 W   18 41 S   231 E    -  
    Uittrede van de maan uit de kernschaduw      05 17,4     079 10 W   18 56 S   266 E    -  
    Uittrede van de maan uit de bijschaduw       06 14,9     092 57 W   19 07 S   274 E    -  
                                                                                              
    De lengte en de breedte hebben betrekking op het punt op aarde waar de maan zich op dat   
    ogenblik in het zenit bevindt.  De positiehoek is die van de denkbeeldige lijn die het    
    midden van de maanschijf met het midden van de aardschaduw verbindt, en wordt gemeten in  
    het midden van de maanschijf, in tegenwijzerzin vanaf het noorden.  Bij het begin en het  
    einde van de bij- en kernschaduwfaze is dit de positiehoek van het contactpunt.  De hoogte
    van de maan en de tijdstippen van maansopkomst en -ondergang worden bepaald door haar     
    middelpunt zonder rekening te houden met refractie.                                       
                                                                                              
    Grootte van de verduistering: 1,133, als de middellijn van de maanschijf als eenheid      
    genomen wordt.                                                                            
                                                                                              
    
    

    1 t/m 6 : vanuit deze gebieden is de intrede in de bijschaduw zichtbaar 2 t/m 7 : vanuit deze gebieden is de intrede in de kernschaduw zichtbaar 3 t/m 8 : vanuit deze gebieden is het begin van de totaliteit zichtbaar 4 t/m 9 : vanuit deze gebieden is het einde van de totaliteit zichtbaar 5 t/m 10: vanuit deze gebieden is de uittrede uit de kernschaduw zichtbaar 6 t/m 11: vanuit deze gebieden is de uittrede uit de bijschaduw zichtbaar 6 : vanuit dit gebied is de volledige verduistering waarneembaar 5 t/m 7 : vanuit deze gebieden zijn de kernschaduwfazen volledig waarneembaar 4 t/m 8 : vanuit deze gebieden is de totaliteit in zijn geheel waarneembaar.


    
    
                                         II.-- 31 mei 2003,                                   
                                   ringvormige zonsverduistering,                             
                 in België gedeeltelijk zichtbaar als gedeeltelijke verduistering.           
                                                                                              
                                                              Lengte                          
                                                              t.o.v.                          
                  FAZEN                         Wereldtijd  Greenwich   Breedte               
                   ---                              ---        ---        ---                 
                                                   h  m         o  '      o  '                
    Begin van de verduistering                   01 46,2     052 37 E   23 13 N               
    Begin van de ringvormige verduistering       03 44,8     005 05 W   56 42 N               
    Begin van de centrale verduistering          04 01,9     021 01 W   62 21 N               
    Maximum van de verduistering                 04 08,3     024 19 W   66 38 N               
    Einde van de centrale verduistering          04 14,4     035 57 W   65 32 N               
    Einde van de ringvormige verduistering       04 31,4     060 06 W   67 40 N               
    Einde van de verduistering                   06 30,1     160 40 W   48 31 N               
                                                                                              
                                                                                              
    De duur van de ringvormige faze langs de centraliteitslijn zal een maximum bereiken van   
    3m 34s in een punt gelegen op 24@ westerlengte en 67@ noorderbreedte.                     
                                                                                              
                                                                                              
                              Fazen te Ukkel - Brussel (Sterrenwacht)                         
                                                                                              
                                                  positiehoek  hoogte                         
                                                  t.o.v. t.o.v.  te                           
                FAZEN                 Wereldtijd   pool  zenit  Ukkel                         
                 ---                      ---      ---    ---    ---                          
                                         h  m  s      o      o      o                         
    Zonsopkomst                        03 42 17    049    083     0                           
    Laatste contact                    04 28 13    067    104    +06                          
    
    Grootte van de verduistering: 0,763 (bij zonsopkomst), als de middellijn van de
    zonneschijf als eenheid genomen wordt.
    
    De positiehoek ten opzichte van de pool, resp. het zenit, is de hoek die de richting van
    het middelpunt van de maanschijf insluit met de richting naar de pool, resp. het zenit.
    Beide hoeken worden in tegenwijzerzin gemeten in het middelpunt van de zonneschijf.  Bij
    het begin en het einde van de verduistering zijn deze hoeken tevens de positiehoeken van
    het contactpunt.
    
    De hoogte van de zon wordt bepaald door een referentiepunt dat zich tijdens de
    verduistering in het verduisterde deel van de zon bevindt en op de tijdstippen van de
    contacten samenvalt met het contactpunt tussen zon en maan.  Er wordt geen rekening
    gehouden met straalbreking.
    
    De volgende tabel geeft de fazen voor enkele representatieve Belgische woonplaatsen.
    
                          begin        maximum        einde
        Plaats         Wereldtijd    Wereldtijd    Wereldtijd       grootte
         ---               ---           ---           ---            ---
                          h  m  s       h  m  s       h  m  s
    Veurne              03 47 52 (*)  03 47 52 (*)  04 29 30         0,698 (*)        
    Oostende            03 46 11 (*)  03 46 11 (*)  04 29 37         0,727 (*)        
    Brugge              03 44 56 (*)  03 44 56 (*)  04 29 26         0,743 (*)        
    Poperinge           03 48 38 (*)  03 48 38 (*)  04 29 08         0,679 (*)        
    Kortrijk            03 46 34 (*)  03 46 34 (*)  04 28 49         0,707 (*)        
    Gent                03 43 38 (*)  03 43 38 (*)  04 28 56         0,755 (*)        
    Oudenaarde          03 45 08 (*)  03 45 08 (*)  04 28 40         0,727 (*)        
    Geraardsbergen      03 44 18 (*)  03 44 18 (*)  04 28 25         0,736 (*)        
    Aalst               03 42 54 (*)  03 42 54 (*)  04 28 36         0,760 (*)        
    Sint-Niklaas        03 41 25 (*)  03 41 25 (*)  04 28 55         0,788 (*)        
    Mechelen            03 40 40 (*)  03 40 40 (*)  04 28 32         0,793 (*)        
    Antwerpen           03 40 03 (*)  03 40 03 (*)  04 28 52         0,807 (*)        
    Essen               03 38 33 (*)  03 38 33 (*)  04 29 14         0,834 (*)        
    Turnhout            03 37 14 (*)  03 37 14 (*)  04 28 46         0,844 (*)        
    Geel                03 37 53 (*)  03 37 53 (*)  04 28 30         0,831 (*)        
    Neerpelt            03 35 39 (*)  03 35 39 (*)  04 28 24         0,857 (*)        
    Hasselt             03 37 35 (*)  03 37 35 (*)  04 27 57         0,826 (*)        
    Tongeren            03 37 48 (*)  03 37 48 (*)  04 27 40         0,819 (*)        
    Maaseik             03 34 47 (*)  03 34 47 (*)  04 28 00         0,861 (*)        
    Leuven              03 40 29 (*)  03 40 29 (*)  04 28 11         0,790 (*)        
    Diest               03 38 31 (*)  03 38 31 (*)  04 28 11         0,818 (*)        
    Brussel             03 42 04 (*)  03 42 04 (*)  04 28 18         0,768 (*)        
    
    De gegevens gemerkt met "(*)" hebben betrekking op zonsopkomst.
    
    

    P Gedeeltelijke zonsverduistering, zichtbaar. p Gedeeltelijke zonsverduistering, gedeeltelijk zichtbaar. R Ringvormige zonsverduistering, waarvan de ringvormige faze in zijn geheel waarneembaar is. r Ringvormige zonsverduistering, waarvan de ringvormige faze gedeeltelijk waarneembaar is.


    
    
                                    III.-- 8 - 9 november 2003,                               
                                     totale maansverduistering,                               
                                       zichtbaar in België.                                  
                                                                                              
                                                              Lengte                    hoogte
                                                              t.o.v.            positie-  te  
                  FAZEN                        Wereldtijd   Greenwich   Breedte   hoek   Ukkel
                   ---                             ---         ---        ---     ---     --- 
                                                   h  m         o  '      o  '       o       o
                                             8 november 2003                                  
    Intrede van de maan in de bijschaduw         22 15,2     020 58 E   15 46 N   052 E   +52 
    Maan in de meridiaan te Ukkel                23 23,6     004 21 E   15 58 N   043 E   +55 
    Intrede van de maan in de kernschaduw        23 32,5     002 12 E   16 00 N   042 E   +55 
                                             9 november 2003                                  
    Begin van de totale verduistering            01 06,3     020 34 W   16 18 N   351 E   +50 
    Maximum van de verduistering                 01 18,5     023 32 W   16 20 N   338 E   +48 
    Einde van de totale verduistering            01 30,7     026 30 W   16 22 N   324 E   +47 
    Uittrede van de maan uit de kernschaduw      03 04,6     049 16 W   16 39 N   273 E   +35 
    Uittrede van de maan uit de bijschaduw       04 21,9     068 03 W   16 53 N   263 E   +23 
                                                                                              
    De lengte en de breedte hebben betrekking op het punt op aarde waar de maan zich op dat   
    ogenblik in het zenit bevindt.  De positiehoek is die van de denkbeeldige lijn die het    
    midden van de maanschijf met het midden van de aardschaduw verbindt, en wordt gemeten in  
    het midden van de maanschijf, in tegenwijzerzin vanaf het noorden.  Bij het begin en het  
    einde van de bij- en kernschaduwfaze is dit de positiehoek van het contactpunt.  De hoogte
    van de maan en de tijdstippen van maansopkomst en -ondergang worden bepaald door haar     
    middelpunt zonder rekening te houden met refractie.                                       
                                                                                              
    Grootte van de verduistering: 1,022, als de middellijn van de maanschijf als eenheid      
    genomen wordt.                                                                            
                                                                                              
    

    1 t/m 6 : vanuit deze gebieden is de intrede in de bijschaduw zichtbaar 2 t/m 7 : vanuit deze gebieden is de intrede in de kernschaduw zichtbaar 3 t/m 8 : vanuit deze gebieden is het begin van de totaliteit zichtbaar 4 t/m 9 : vanuit deze gebieden is het einde van de totaliteit zichtbaar 5 t/m 10: vanuit deze gebieden is de uittrede uit de kernschaduw zichtbaar 6 t/m 11: vanuit deze gebieden is de uittrede uit de bijschaduw zichtbaar 6 : vanuit dit gebied is de volledige verduistering waarneembaar 5 t/m 7 : vanuit deze gebieden zijn de kernschaduwfazen volledig waarneembaar 4 t/m 8 : vanuit deze gebieden is de totaliteit in zijn geheel waarneembaar.


    
    
    
                                    IV.-- 23 - 24 november 2003,                              
                                     totale zonsverduistering,                                
                                      onzichtbaar in België.                                 
                                                                                              
                                                              Lengte                          
                                                              t.o.v.                          
                  FAZEN                         Wereldtijd  Greenwich   Breedte               
                   ---                              ---        ---        ---                 
                                                   h  m         o  '      o  '                
                                            23 november 2003                                  
    Begin van de verduistering                   20 46,1     127 00 E   20 01 S               
    Begin van de totale verduistering            22 19,3     084 51 E   51 07 S               
    Begin van de centrale verduistering          22 22,7     081 59 E   52 28 S               
    Maximum van de verduistering                 22 49,1     088 32 E   72 34 S               
    Einde van de centrale verduistering          23 15,5     014 52 E   69 27 S               
    Einde van de totale verduistering            23 18,9     008 52 E   69 51 S               
                                            24 november 2003                                  
    Einde van de verduistering                   00 52,2     078 29 W   51 05 S               
                                                                                              
                                                                                              
    De duur van de totaliteitsfaze langs de centraliteitslijn zal een maximum bereiken van    
    2m 00s in een punt gelegen op 88@ oosterlengte en 73@ zuiderbreedte.                      
    
    

    P Gedeeltelijke zonsverduistering, zichtbaar. p Gedeeltelijke zonsverduistering, gedeeltelijk zichtbaar. T Totale zonsverduistering, waarvan de totale faze in zijn geheel waarneembaar is. t Totale zonsverduistering, waarvan de totale faze gedeeltelijk waarneembaar is.


                                           Toelichtingen                                       
    
    De basisgegevens voor dit hoofdstuk werden ontleend aan de numerieke integratie DE200, ons
    welwillend ter beschikking gesteld door het U.S. Naval Observatory.  Om over te gaan van
    Terrestrische Tijd (TT) naar Wereldtijd (UT) werd gebruik gemaakt van de volgende
    voorlopige vergelijking:
    
              UT = TT - 64,0 s                                                                 
    
    


    Last updated on 8 july 2003 by HL