Royal Observatory of Belgium » Nieuws

De Pool Ruimte opent de deuren op 26 en 27 september 2026

Le Binh San Pham — Thu, 17 Sep 2026 15:05:20 +0000

Brussel, 17 September 2026 – Op zaterdag 26 en zondag 27 september 2026 opent de Pool Ruimte in Ukkel (de Koninklijke Sterrenwacht van België, het Koninklijk Meteorologisch Instituut, het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie) de deuren!

Tijdens het laatste weekend van september krijgt het publiek de unieke kans om voet te zetten op de Pool Ruimte in Ukkel. Een weekend vol vertier en spelletjes voor de allerkleinsten, wetenschappelijke ontdekkingen voor het hele gezin en interactie met de wetenschappers zelf.

Daarbovenop viert de Sterrenwacht zijn 200^ste verjaardag dit jaar. Deze opendeurdagen zijn deel van een brede waaier aan publicaties en activiteiten georganiseerd tijdens dit feestjaar. Naast de gebruikelijke activiteiten tijdens de opendeurdagen, kunnen bezoekers het speciale boek ‘De Koninklijke Sterrenwacht van België, 200 jaar, 200 verhalen’ inkijken, maar ook herdenkingspostzegels aankopen, net als een 2-euromunt die speciaal ter gelegenheid van het tweehonderdjarig bestaan van het instituut is ontworpen.

Of je nu komt kijken door de telescopen, of om over het weer, klimaat, het noorderlicht of de planeten van het zonnestelsel te leren: we hebben het allemaal. Tot dan!

Praktische informatie:
Wanneer?          26 en 27 september van 10 tot 18 uur (laatste toegang om 17 uur)
Waar?                  Pool Ruimte Ukkel, Ringlaan 3, 1180 Brussel
Gratis toegang. Geen registratie vereist.
Ter plaatse zijn een picknickplaats en foodtrucks beschikbaar.
Website:             https://poolruimte.be/nl/opendeurdagen

The post De Pool Ruimte opent de deuren op 26 en 27 september 2026 appeared first on Royal Observatory of Belgium.

‘Herboren’ ster biedt zeldzame kans om de evolutie van sterren in realtime te volgen

Le Binh San Pham — Wed, 16 Sep 2026 09:50:10 +0000

Een team van astronomen, onder leiding van wetenschappers van de Koninklijke Sterrenwacht van België, hebben ontdekt dat een ster met de naam Sakurai’s Object in de afgelopen 30 jaar zes keer zo heet is geworden, een van de snelste stijgingen die ooit zijn waargenomen. Sakurai’s Object is een ster aan het eind van zijn leven die in de jaren negentig opnieuw ontbrandde als een ‘herboren’ ster. Dertig jaar geleden had hij een temperatuur die vergelijkbaar was met die van onze Zon. De ster is nu een nieuwe fase van stellaire evolutie ingegaan en is nu een Wolf-Rayet-ster. Nieuwe waarnemingen tonen aan dat de ster langzamer opwarmt dan sommige van de meest recente theorieën voorspelden, wat een belangrijke toetssteen vormt voor theorieën die de laatste stadia van het leven van een ster beschrijven. De snel veranderende ster biedt astronomen een zeldzame kans om de stellaire evolutie in realtime te volgen.

Met behulp van de Very Large Telescope (VLT) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht in Chili hebben onderzoekers, onder leiding van Peter van Hoof en Griet Van de Steene van de Koninklijke Sterrenwacht van België, Sakurai’s Object bestudeerd, een zeldzame ‘herboren’ ster die in 1996 onverwacht weer tot leven kwam nadat hij de laatste stadia van zijn evolutie had bereikt.

Hun bevindingen, die vandaag zijn gepubliceerd in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, tonen aan dat de ster een nieuwe fase in zijn evolutie is ingegaan, waarbij hij de krachtige sterrenwind ontwikkelt die kenmerkend is voor Wolf-Rayet-sterren.

Het onderzoek biedt nieuw inzicht in de laatste stadia van de stellaire evolutie en helpt astronomen theorieën te toetsen die anders duizenden of miljoenen jaren zouden vergen om te verifiëren.

https://www.astro.oma.be/wp-content/uploads/2026/09/output_cropped_2_trim_repaired.mp4

Ten gevolge van de evolutie van Sakurai’s Object is het ook een heel stuk helderder geworden tussen 2006 en 2023. In deze video wordt Sakurai’s Object gemarkeerd door de groene cirkel. Credits: Peter van Hoof (KSB).

Dr. Peter van Hoof van de Sterrenwacht zei: “Bij de meeste sterren is het onmogelijk om hun evolutie op menselijke tijdschaal te zien. Om hun evolutie te begrijpen, rest ons niets anders dan veel verschillende sterren te observeren en uit te zoeken welke zich in verschillende stadia van hetzelfde traject bevinden. Sakurai’s Object biedt iets dat veel zeldzamer is. Het is een van de weinige sterren waarvan bekend is dat ze binnen slechts enkele decennia drastisch zijn veranderd, waardoor we de kans krijgen om de stellaire evolutie in realtime te volgen. Met onze waarnemingen kunnen we theorieën over de evolutie van sterren toetsen en nieuwe inzichten verwerven in een van de kortste en minst begrepen fasen in het leven van een ster die aan het eind van zijn evolutie is aangekomen.”

De wetenschappers denken dat de ster vergelijkbaar was met onze Zon, maar dat de kernfusie al was gestopt en de ster aan zijn reis was begonnen om een witte dwerg te worden – de hete, dichte kern die overblijft nadat een gewone ster sterft. De ster onderging een zeldzame gebeurtenis die bekendstaat als een ‘zeer late thermische puls’, waarbij een laag helium diep in de ster plotseling weer ontbrandt.

Door deze gebeurtenis zette de ster snel uit, koelde af en stootte grote hoeveelheden materiaal de ruimte in, waardoor hij tijdelijk terugkeerde naar een eerder stadium van zijn leven; astronomen omschreven hem daarom als een ‘herboren’ ster.

Er zijn tot nu toe slechts twee sterren rechtstreeks waargenomen die een dergelijke dramatische wedergeboorte doormaakten: Sakurai’s Object en V605 Aquilae.

Na de uitbarsting raakte Sakurai’s Object verborgen achter dikke wolken van gas en stof die tijdens de uitbarsting waren vrijgekomen, waardoor het moeilijk was om de ster rechtstreeks waar te nemen.

Om de huidige toestand te onderzoeken, analyseerde het team licht dat was verzameld door de Very Large Telescope en vergeleek dit met geavanceerde computermodellen die de atmosferen en krachtige winden van Wolf-Rayet-sterren simuleren.

De waarnemingen brachten kenmerkende sporen van koolstof en helium aan het licht, waardoor de onderzoekers de temperatuur, de chemische samenstelling en de parameters van de sterrenwind konden bepalen.

Hun analyse suggereert dat de oppervlaktetemperatuur van de ster momenteel tussen ongeveer 27.000 en 36.000 graden Kelvin ligt, wat aantoont dat de ster zich opnieuw opwarmt na de dramatische uitbarsting van bijna drie decennia geleden.

Dr. Griet Van de Steene van de Sterrenwacht voegde hieraan toe: “Sakurai’s Object evolueerde veel sneller dan bestaande modellen voor stellaire evolutie hadden voorspeld. Dit leidde tot een nieuwe generatie modellen die we nu moeten toetsen. Uit onze metingen blijkt dat de ster langzamer opwarmt dan sommige van deze nieuwe modellen voorspelden. Dat biedt ons een belangrijke manier om te toetsen welke theorieën het beste beschrijven wat er gebeurt wanneer een ster in de nadagen van zijn leven kortstondig weer tot leven komt. Als we de ster de komende jaren blijven volgen, verwachten we veel meer te leren over deze opmerkelijke fase van de stellaire evolutie.”

De bevindingen wijzen er ook op dat Sakurai’s Object zich in een vroeger stadium van zijn evolutie bevindt dan V605 Aquilae, dat ongeveer 80 jaar geleden een soortgelijke gebeurtenis doormaakte.

Het team zal Sakurai’s Object blijven observeren terwijl het verder evolueert en zijn reis naar een witte dwerg voortzet, om zo meer te weten te komen over een van de snelste en meest ongewone fasen van stellaire evolutie die ooit zijn waargenomen.

De bevindingen zijn gepubliceerd in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society

DOI: 10.1093/mnras/stag1533

The post ‘Herboren’ ster biedt zeldzame kans om de evolutie van sterren in realtime te volgen appeared first on Royal Observatory of Belgium.

Speciale postzegels ter gelegenheid van de 200ste verjaardag van de Sterrenwacht

Le Binh San Pham — Wed, 09 Sep 2026 14:12:58 +0000

Sinds 31 augustus 2026 kunnen postzegelverzamelaars terecht bij Bpost voor vijf postzegels waarop instrumenten staan afgebeeld gelinkt aan de Koninklijke Sterrenwacht van België. Deze postzegels zijn uitgegeven ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van het instituut.

Foto: Bpost.

Deze postzegels, gepresenteerd op een speciaal postzegelblaadje, tonen vijf instrumenten die van belang zijn voor de verschillende domeinen waarin de Sterrrenwacht actief is:

De Zeiss-projector in het Planetarium van de Koninklijke Sterrenwacht van België;
De Proba-3 satelliet, met het door de Sterrenwacht beheerde ASPIICS-instrument aan boord;
De zonnekoepel van Ukkel, met een close-up van de equatoriale zonnetafel USET;
De Schmidt telescoop van de Sterrenwacht;
Een seismometer.

De postzegels zijn te koop bij Bpost:

Postzegelblaadje: https://eshop.bpost.be/nl/products/200-jaar-koninklijke-sterrenwacht-van-belgie-non-prior-postzegels-voor-belgie
Blaadje met eerste dag afstempeling: https://eshop.bpost.be/nl/products/fds-200-jaar-koninklijke-sterrenwacht-van-belgie

De Koninklijke Sterrenwacht van België vierde op 8 juni 2026 haar 200ste verjaarag. De uitgifte van deze herdenkingspostzegels maakt deel uit van de publicaties, evenementen en activiteiten die ter gelegenheid van dit jubileumjaar worden georganiseerd. Voor meer informatie kunt u terecht op de website 200jaar.sterrenwacht.be.

The post Speciale postzegels ter gelegenheid van de 200ste verjaardag van de Sterrenwacht appeared first on Royal Observatory of Belgium.

Onderzoeker van de Koninklijke Sterrenwacht sleept prestigieuze ERC Starting Grant in de wacht

Le Binh San Pham — Thu, 03 Sep 2026 10:02:26 +0000

De European Research Council (ERC) heeft vandaag de winnaars bekendgemaakt van de meest recente Starting Grants. Kaustubh Hakim, onderzoeker bij zowel de Koninklijke Sterrenwacht van België als de KU Leuven, heeft een beurs ontvangen voor het ExoGeochem-project, met de Sterrenwacht als gastinstelling.

De ERC Starting Grants worden toegekend aan beginnende onderzoekers in heel Europa. De beurzen laten onderzoekers toe om ambitieuze ideeën te ontwikkelen, hun eigen teams samen te stellen en hun onafhankelijkheid op te bouwen in een cruciale fase van hun loopbaan.

Kaustubh Hakim met 3D-geprinte modellen van diamantaambeeldcellen (FabLab Leuven). Foto: Rob Stevens (KU Leuven).

Kaustubh Hakim is een van de 421 laureaten van de ERC Starting Grant. De wetenschapper heeft via het Belspo FED-tWIN-programma een gedeelde aanstelling bij de Koninklijke Sterrenwacht van België en het Instituut voor Astronomie van de KU Leuven. Hij is de eerste actieve onderzoeker binnen het FED-tWIN-programma die een ERC beurs ontvangt.

Hij startte met een opleiding tot elektronica-ingenieur en werkte eerst in het bankwezen voor hij zich toelegde op astronomie. Hierin behaalde hij een masterdiploma in België, behaalde een doctoraat in Nederland en vervulde lang een postdoctorale functie in Zwitserland, voor hij terugkeerde naar België. Zijn onderzoek verbindt geochemie en planetologie om de samenstelling van exoplaneten te achterhalen.

Een beurs voor onderzoek naar exoplaneten aan de hand van modellering, hogedrukproeven en waarnemingen

Het project ExoGeochem (Geochemical Atmospheric Signatures of Sub-Neptune Exoplanets) wordt uitgevoerd aan de Koninklijke Sterrenwacht van België, met de KU Leuven als samenwerkingspartner. Het doel van het project is onderzoeken waaruit sub-Neptunus exoplaneten bestaan en hoe hun inwendige structuur vorm geeft aan de atmosferen die we waarnemen.

Ongeveer de helft van de tot nu toe ontdekte exoplaneten behoort tot deze groep: werelden met een omvang die varieert van twee keer de grootte van de aarde tot de grootte van Neptunus. In ons eigen zonnestelsel komen zo’n planeten niet voor, waardoor astronomen geen referentiepunt hebben voor wat er onder hun dikke atmosferen ligt.

De Aarde en een typische sub-Neptunus exoplaneet, afgebeeld op schaal. Terwijl het binnenste van de Aarde ondertussen goed in kaart is gebracht, is er nog weinig bekend over het binnenste van sub-Neptunus planeten. ExoGeochem gaat onderzoeken wat er zich onder de atmosfeer van dit type planeten bevindt. Bron: Kaustubh Hakim.

ExoGeochem zal de ontbrekende thermochemische gegevens aanleveren: hoe waterstof, gesteente en ijzer zich gedragen wanneer ze met elkaar in contact komen bij de druk en temperatuur die diep in zo’n planeten voorkomen. Laboratoriumexperimenten, kwantummechanische simulaties en modellen voor atmosferische chemie zullen worden samengebracht in één enkel raamwerk, zodat spectra die zijn geregistreerd door de James Webb-ruimtetelescoop, en later door Ariel en de Extremely Large Telescope, kunnen worden geïnterpreteerd in functie van waaruit een planeet daadwerkelijk bestaat.

De ERC Starting Grant levert ongeveer anderhalf miljoen euro op voor een periode van maximaal vijf jaar. Als hoofdonderzoeker zal Kaustubh Hakim het team samenstellen en begeleiden en de wetenschappelijke verantwoordelijkheid dragen voor de uitvoering van het project. Een deel van het budget zal worden gebruikt om een laboratorium uit te rusten met diamant aambeeldcellen, waarin monsters van minder dan een millimeter worden samengedrukt en verhit om de omstandigheden diep in het binnenste van een planeet na te bootsen. Zijn eigen wetenschappelijke bijdrage richt zich op de interacties tussen de inwendige structuur en de atmosfeer van rotsachtige en sub-Neptunus-exoplaneten. Dit vormt de rode draad die de theoretische, experimentele en observationele aspecten van het project met elkaar verbindt.

“Het binnenste van planeten wordt al decennia lang bestudeerd bij de Koninklijke Sterrenwacht, maar meestal aan de hand van modellen”, zegt Hakim. “Dankzij deze beurs, kunnen we die omstandigheden nabootsen in het labo, meten van wat er daadwerkelijk gebeurt, en die cijfers vervolgens terugkoppelen naar de telescoopgegevens. Het sluiten van die cirkel tussen experiment en waarneming is wat tot nu toe ontbrak voor sub-Neptunus exoplaneten.”

Persbericht van de ERC: https://erc.europa.eu/news-events/news/erc-2026-starting-grants-results

The post Onderzoeker van de Koninklijke Sterrenwacht sleept prestigieuze ERC Starting Grant in de wacht appeared first on Royal Observatory of Belgium.

Zonsverduistering van augustus 2026 in Humain

Le Binh San Pham — Fri, 21 Aug 2026 10:04:27 +0000

Op 12 augustus 2026 vond een totale zonsverduistering plaats. Terwijl mensen in Spanje, IJsland en Groenland de volledige verduistering konden aanschouwen, zagen waarnemers in België hoe de maan ongeveer 90% van de Zon bedekte. Voor deze gelegenheid organiseerde de Koninklijke Sterrenwacht van België een evenement om de zonsverduistering te observeren vanuit het radioastronomisch station in Humain (Marche-en-Famenne). Daar werden ongeveer 300 bezoekers verwelkomd.

In Humain begon de eclips om 19:29, met het maximum om 20:14. De verduistering eindigde om 21:07, enkele minuten na zonsondergang (20:58). De locatie biedt een vrij uitzicht op de ondergaande Zon, waardoor het publiek de eclips van het begin tot bijna het einde konden bewonderen met een eclipsbril.

Mensen kijken naar de zonsverduistering in Humain. Bron: ORB-KSB.

Er waren zonnetelescopen opgesteld waarmee de bezoekers in meer detail konden kijken naar de verduistering, en op het oppervlak van een witte tent konden ze de verduistering zien op alternatieve manieren (bijvoorbeeld door het projecteren van het zonlicht door een schuimspaan).

Het zonlicht wordt via een schuimspaan en gaatjes in een stuk karton op een wit oppervlak geprojecteerd. Door de gaatjes kan men de verduisterde zon waarnemen. Bron: ORB-KSB.

Naast het bekijken van de eclips, kregen de bezoekers ook de kans om meer te leren over zonnefysica en onderzoek naar ruimteweer, te ontdekken hoe een seismometer werkt en een nieuwe tentoonstelling over de geschiedenis van het radioastronomisch station van Humain te bezoeken. Na zonsondergang konden de laatste mensen Venus met het blote oog waarnemen. Het evenement eindigde om 22:30 met enkele gelukkige waarnemers die de eerste vallende sterren van de nacht zagen. De zonsverduistering viel namelijk op dezelfde dag als het hoogtepunt van de Perseïden.

Door het kunstmatige effect van lensflare, waarbij de cameralens zonlicht weerkaatst, kan men een weerspiegeling van de verduisterde zon fotograferen, zoals te zien is in de rode cirkel op deze foto. Bron: ORB-KSB.

In Ukkel en in de ruimte

In Ukkel konden de zonnetelescopen, dankzij hun ligging op 12 m boven de grond, foto’s maken van de zonsverduistering. Ook de zonnetelescopen in de ruimte, beheerd door de Sterrenwacht, waren voorbereid. Proba-2 reist zo snel rond de aarde dat hij meerdere keren de schaduw van de maan kruiste, waardoor zijn instrumenten, SWAP en LYRA, drie gedeeltelijke zonsverduisteringen na elkaar konden vastleggen. Het ASPIICS-instrument aan boord van Proba-3 kon tegelijkertijd een natuurlijke totale zonsverduistering door de maan en een kunstmatige verduistering door zijn occultatiesatelliet die de zonneschijf bedekte, waarnemen. Deze dubbele verduistering zal zich slechts één keer voordoen tijdens de levensduur van de missie.

Afbeelding in zichtbaar licht van de verduisterde zon, genomen door een van de zonnetelescopen in Ukkel op 12 augustus 2026 om 20:14 uur, vlak voor het hoogtepunt van de zonsverduistering. Bron: ORB-KSB/USET.

Opname in extreem ultraviolet licht van de verduisterde zon, gemaakt door de SWAP-camera aan boord van Proba-2 op 12 augustus 2026. Bron: ESA/Proba-2/SWAP/ORB-KSB.

Zonsverduisteringen vinden twee tot drie keer per jaar plaats, waarvan sommige totale zonsverduisteringen zijn. Elk van deze gebeurtenissen is slechts zichtbaar vanuit een klein gebied op aarde en de zone waar de totaliteit kan worden gezien, is nog kleiner.

Gelukkig laat de volgende totale zonsverduistering, die gedeeltelijk zichtbaar zal zijn in België, niet lang op zich wachten: deze vindt volgend jaar plaats, op 2 augustus 2027. De totaliteit zal zichtbaar zijn in Noord-Afrika en het zuiden van Spanje. In België zal de maan iets minder dan de helft van het oppervlak van de Zon bedekken. De precieze tijdstippen van de zons- en maansverduisteringen in België in 2027 worden binnenkort gepubliceerd op de i nformatiewebsite van de Sterrenwacht.

Wordt vervolgd! En berg je eclipsbril nog niet te ver weg op!

The post Zonsverduistering van augustus 2026 in Humain appeared first on Royal Observatory of Belgium.

De Sterrenwacht publiceert zijn podcasts

Le Binh San Pham — Fri, 14 Aug 2026 18:18:11 +0000

Sinds juni 2026 publiceert de Koninklijke Sterrenwacht van België een reeks podcasts met de titel Onder de koepels van Ukkel. De podcasts zijn gratis beschikbaar op Spotify, Apple Podcasts, YouTube Studio en via een RSS-feed.

Elke maand nemen de wetenschappers van de Sterrenwacht je mee achter de schermen van hun onderzoek, van ruimtemissies tot verafgelegen sterren, en het meten van de tijd. De afleveringen verschijnen afwisselend in het Nederlands en het Frans. Voor degenen die geen Frans (of Nederlands) verstaan, is er een samenvatting van de podcast beschikbaar in de beschrijving van de Franstalige (of Nederlandstalige) aflevering.

Er zijn al twee afleveringen beschikbaar. De eerste aflevering, Le bruit de la Terre, is in het Frans en belicht, samen met Raphael De Plaen, seismisch ruis, die het klimaat, de ondergrond en natuurlijke gevaren helpt te begrijpen. De tweede aflevering, in het Nederlands, heet ‘Belgische blik op de Zon’. In deze podcast vertellen David Berghmans en Elke D’Huys over de rol van de Koninklijke Sterrenwacht van België speelt in internationale ruimtemissies, met in de schijnwerpers de ruimtemissies SOHO, Proba-2, Solar Orbiter en Proba-3.

Onder de koepels van Ukkel maakt deel uit van de speciale publicaties en activiteiten ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van de Koninklijke Sterrenwacht van België. Het eerste seizoen bestaat uit 12 afleveringen.

Luister naar de podcasts van de Sterrenwacht

Onder de koepels van Ukkel (podcast in het Nederlands) : Spotify – Apple Podcasts – YouTube Studio – RSS
Sous les coupoles d’Uccle (podcast in het Frans) : Spotify – Apple Podcasts – YouTube Studio – RSS

The post De Sterrenwacht publiceert zijn podcasts appeared first on Royal Observatory of Belgium.

Tentoonstelling Music, Sound & Imagination in het Koninklijk Paleis

Flore Van Maldeghem — Wed, 08 Jul 2026 07:42:58 +0000

Van 3 juli tot en met 16 augustus 2026 is het Koninklijk Paleis opnieuw geopend voor het publiek. Bezoekers kunnen er de tentoonstelling Science and Culture ontdekken, met als thema Music, Sound & Imagination.

In de Grote Galerij worden objecten, kunstwerken, geluidsfragmenten en documenten samengebracht die allemaal verband houden met geluid en muziek. De tentoonstelling Music, Sound & Imagination wordt georganiseerd door Belspo, in samenwerking met de Federale Wetenschappelijke Instellingen, waaronder de Koninklijke Sterrenwacht van België, het Koninklijk Conservatorium Brussel en de Muziekkapel Koningin Elisabeth.

Sterrengeluiden en een mini-podcast

Voor deze gelegenheid werkte de Koninklijke Sterrenwacht van België samen met het AstroSounds-project om bezoekers kennis te laten maken met de “geluiden” van sterren. AstroSounds is een citizen science-project waarbij burgers lichtspectra van sterren analyseren die zijn omgezet in geluid.

Sterren trillen voortdurend. Door deze trillingen te bestuderen, kunnen wetenschappers informatie verkrijgen over het inwendige van deze hemellichamen. Dit onderzoeksdomein, de asteroseismologie, behoort tot de expertisegebieden van de Koninklijke Sterrenwacht van België.

Net zoals muziekinstrumenten een eigen klankkleur hebben, verschillen ook de “geluiden” van sterren in timbre. Daardoor is het mogelijk om verschillende stertypes enkel op basis van hun geluid van elkaar te onderscheiden. Zowel in de tentoonstelling als op de website van de Koninklijke Sterrenwacht van België zijn de geluiden van vier stertypes te beluisteren: een zonachtige ster, een RR Lyrae-ster, een Beta Cephei-ster en een klassieke Cepheïde.

Bezoekers kunnen daarnaast nog andere geluiden ontdekken die verbonden zijn met de werking van de Sterrenwacht. De mini-podcast, die ook online beschikbaar is, neemt de luisteraar mee voor een dag achter de schermen van de laboratoria en laat kennismaken met het dagelijkse werk van de wetenschappers.

Meer informatie en tickets

Hoofdwebsite van de tentoonstelling: https://royal.belspo.be
Ontdek de geluiden van vier stertypes
Podcast: Een dag in de Sterrenwacht

The post Tentoonstelling Music, Sound & Imagination in het Koninklijk Paleis appeared first on Royal Observatory of Belgium.

De Koninklijke Sterrenwacht van België blaast 200 kaarsjes uit

Le Binh San Pham — Mon, 08 Jun 2026 16:04:46 +0000

Op 8 juni 2026 viert de Koninklijke Sterrenwacht van België haar 200-jarig bestaan. Ter gelegenheid hiervan organiseert het instituut een waaier aan activiteiten, waarvan de agenda zich uitstrekt tot 2027. Deze worden regelmatig bijgewerkt op de website van het 200-jarig bestaan van de Sterrenwacht: 200jaar.sterrenwacht.be.

Een instituut dat zich over 200 jaar heeft ontwikkeld

De Sterrenwacht werd opgericht vóór de oprichting van de Belgische staat, op initiatief van de wiskundige, statisticus en astronoom Adolphe Quetelet. Omdat hij een sterrenwacht wilde bouwen op het grondgebied dat vandaag overeenkomt met het huidige België, diende hij een rapport in bij koning Willem I van Nederland. Deze laatste ondertekende, na het voorstel van Quetelet te hebben aanvaard, op 8 juni 1826 het besluit tot de oprichting van de Sterrenwacht.

Akte van de oprichting van de Koninklijke Sterrenwacht van België bewaard in het archief van de stad Brussel en tentoongesteld tijdens het speciale evenement op 5 juni 2026 ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van de Koninklijke Sterrenwacht van België. De volledige tekst van het besluit is hier te vinden. Bron: ORB-KSB.

Gedurende deze 200 jaar is het instituut mee geëvolueerd met de wetenschappelijke revoluties en heeft het haar expertise op het gebied van de aard- en ruimtewetenschappen uitgebreid. Het heeft ook een verhuizing meegemaakt, van Sint-Joost-ten-Node naar de huidige locatie in Ukkel. Uit de Sterrenwacht zijn twee andere verwante instituten voortgekomen: het Koninklijk Meteorologisch Instituut en het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie, beide eveneens gelegen op het plateau van Ukkel.

Vandaag de dag heeft de Koninklijke Sterrenwacht van België zich op internationaal vlak bewezen dankzij haar wetenschappelijke expertise, met name op het gebied van astronomie, tijdsmeting, zonnefysica, seismologie, gravimetrie, geodesie via GNSS-positioneringssatellieten, planetologie en ruimteweer.

Om dit jubileum te vieren, organiseerde de Koninklijke Sterrenwacht van België een speciaal evenement voor vooraanstaande gasten, waarbij de geplande activiteiten werden voorgesteld en een tentoonstelling van haar oude boeken werd gepresenteerd. Ook nodigde ze het personeel van de instituten op het plateau van Ukkel en hun buitendiensten uit voor een gezellig evenement met een barbecue en spelletjes.

Een waaier aan activiteiten tot 2027

Voor het publiek heeft de Sterrenwacht, samen met haar Planetarium op de Heizel, een waaier aan activiteiten en publicaties gepland om dit jubileumjaar te vieren, onder andere:

Opendeurdagen in het weekend van 26 en 27 september 2026, samen met het Koninklijk Meteorologisch Instituut en het Koninklijke Belgische Instituut voor Ruimte-Aëronomie,
Rondleidingen door de afdeling zonnefysica en ruimteweer,
Rondleidingen op de locatie in Humain (gelegen nabij Rochefort),
Een avond om de zonsverduistering en de Perseïden-meteorenregen te bekijken op 12 augustus 2026 in Humain,
Street astronomie-sessies,
Concerten in het Planetarium in januari 2027, samen met het Brussels Philharmonic,
Lezingen in het Paleis der Academiën in het Frans en het Nederlands, in samenwerking met het Collège Belgique van de Académie royale de Belgique voor het Franstalige gedeelte.

Verder zijn er lezingen in het Planetarium, rondleidingen en avondobservaties met de grote telescoop van 45 cm, de publicatie van een boek ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van de Sterrenwacht, de uitzending van podcasts, een tentoonstelling in het Planetarium, een tentoonstelling op de hekken van het plateau van Ukkel, de uitgifte van speciale postzegels in samenwerking met bpost, de uitgifte van een speciale munt in samenwerking met het Nationaal Geografisch Instituut en de Nationale Bank van België.

De activiteitenkalender wordt regelmatig bijgewerkt op de website van het 200-jarig bestaan van de Sterrenwacht, waar u ook anekdotes voor elke dag van het jaar vindt, evenals wandelroutes in Brussel en België rond het thema astronomie.

Bezoek de website van het 200-jarig bestaan van het Koninklijk Observatorium van België: 200jaar.sterrenwacht.be.

The post De Koninklijke Sterrenwacht van België blaast 200 kaarsjes uit appeared first on Royal Observatory of Belgium.

Vliegtuigcampagne voor de validatie van nieuwe generatie satellieten voor weer en klimaat

Le Binh San Pham — Mon, 01 Jun 2026 09:49:29 +0000

Van 1 tot en met 30 juni 2026 vindt boven Frankrijk en België een vliegtuigcampagne plaats – onder de naam MAGIC Avalon – voor de validatie van de nieuwe Europese weersatelliet Metop-Second Generation.

De Koninklijke Sterrenwacht van België neemt deel aan deze campagne in samenwerking met het Laboratoire d’Optique Atmosphérique (LOA) van de Universiteit van Lille, met een specifieke focus op een demonstratie van de mogelijkheden van de toekomstige klimaatmissie Earth Climate Observatory (ECO).

ECO is momenteel aan het einde van haar Faze 0-studie gekomen als kandidaat voor de toekomstige ESA Earth Explorer 12-ruimtemissie voor de meting van de meest essentiële van alle klimaatvariabelen: de Energie Onbalans van de Aarde. Faze 0 wordt afgesloten met een EE12-gebruikersoverleg dat op 7 en 8 juli 2026 in Tallinn, Estland, wordt gehouden, waar zal worden beslist of ECO door kan gaan naar Faze A-studies.

Een sleutelconcept van de ECO-ruimtemissie is de combinatie van camera’s voor observatie met hoge resolutie en een radiometer voor observatie met hoge nauwkeurigheid. Dit concept zal worden getest in de MAGIC Avalon-campagne door de combinatie van de OSIRIS-camera met een CMP22-pyranometer met ingeperkt gezichtsveld. Op 9 april vond er een testvlucht plaats in Zuid-Frankrijk. De gegevens van deze testvlucht worden momenteel geanalyseerd en laten veelbelovende resultaten zien, die zullen worden gepresenteerd tijdens de EE12 UCM.

Illustratie van de MAGIC Avalon-testvlucht met de ECO-achtige instrumentenopstelling aan boord van het SAFIRE ATR-42-vliegtuig op 9 april 2026. Hier worden voorbeeldbeelden getoond van de OSIRIS-camera met breed gezichtsveld langs de vliegroute, met op de achtergrond de FCI/MTG-composietafbeelding in valse kleuren om 9.50 uur. Waarden van de opwaartse SW-flux gemeten met behulp van de CMP22 met ingeperkt gezichtsveld zijn ook weergegeven als gekleurde stippen. Bron: LOA.

Links:
MAGIC Avalon-vliegtuigcampagne: https://magic.aeris-data.fr/magic-avalon/
Start van faze 0 van ECO: https://www.astro.oma.be/nl/de-earth-climate-observatory-een-concept-voor-een-nieuwe-ruimtemissie-voor-de-opvolging-van-de-energie-onbalans-van-de-aarde/
ECO-conceptdocument: https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1755-1315/1522/1/012019
EE12-gebruikersoverleg: https://atpi.eventsair.com/ee12ucm

The post Vliegtuigcampagne voor de validatie van nieuwe generatie satellieten voor weer en klimaat appeared first on Royal Observatory of Belgium.

Tweede workshop rond de Belgische tijd- en frequentiediensten (BTFS)

Le Binh San Pham — Wed, 15 Apr 2026 15:41:44 +0000

Op dinsdag 10 maart vond de tweede workshop plaats rond de Belgische tijd- en frequentiediensten (in het Engels: Belgian Time and Frequency Services of BTFS), waarbij een dertigtal geïnteresseerden samenkwamen in de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) om de laatste ontwikkelingen en toepassingen te bespreken. Door gebruik te maken van optische netwerkverbindingen voor de distributie van de tijds- en frequentiesignalen is deze technologie ongevoelig voor GNSS-bedreigingen als jamming en spoofing, wat de betrouwbaarheid van de signalen gevoelig verhoogt. De grote deelname aan deze workshop bevestigt de groeiende interesse voor BTFS.

Uitbreiding van het Belgische netwerk

De workshop werd geopend door Koen Lefever van Belspo, sponsor van het BOOSTED-project dat tot doel heeft een optisch netwerk te ontwikkelen voor tijd- en frequentietransfer. Vervolgens gaf Raphaël Marion (KSB) een stand van zaken van het Belgische T&F-netwerk. Hij lichtte de ingebruikname van de eerste verbinding in december 2025 toe en schetste de ambitieuze uitbreidingsplannen voor 2026. Nieuwe aansluitingen zijn voorzien naar onder andere de metrologiedienst van de FOD Economie en de universiteiten van Bergen en Louvain-la-Neuve. Ook een koppeling met het pan-Europese core time & frequency netwerk (C-TFN) van GÉANT staat op de roadmap.

Nood aan een robuust netwerk

Hoewel BTFS oorspronkelijk werd opgezet voor wetenschappelijk onderzoek, groeit de interesse vanuit andere sectoren snel. Met name de telecom-, energie- en transportsector tonen belangstelling voor een onafhankelijk en uiterst nauwkeurig tijdssignaal om de veiligheid en betrouwbaarheid van hun kritieke infrastructuren te versterken. Deze evolutie sluit nauw aan bij de visie van Joint Research Centre (JRC) van de Europese Commissie. In een presentatie benadrukte Lukasz Bonenberg het belang van robuuste, terrestrische tijdsynchronisatienetwerken die onafhankelijk zijn van GNSS. Dergelijke netwerken zijn volgens het JRC essentieel om te komen tot een veerkrachtig Europees systeem voor positie-, navigatie- en tijdsbepaling (PNT).

Nederland en Zwitserland

Ook internationale ervaringen kwamen aan bod. Het Nederlandse SURF kondigde met trots de ingebruikname aan van zijn nationale tijd- en frequentienetwerk voor onderzoek en onderwijs. Sinds januari 2026 wordt een White Rabbit-tijdssignaal, afkomstig van het Nationaal Metrologisch Instituut VSL in Delft, verdeeld de officiële UTC-tijd (VSL) over elf locaties via het glasvezelnetwerk van SURF.

Daarnaast deelde METAS, het Zwitserse nationale metrologisch instituut, enkele concrete toepassingen van hun netwerk. In Zwitserland is inmiddels een 450 kilometer lang netwerk operationeel voor de distributie van White Rabbit-tijdssignalen, vooral gebruikt door de financiële sector, defensie en telecom. Daarnaast wordt er ook een optisch frequentiesignaal verspreid voor geavanceerde wetenschappelijke toepassingen, waaronder precisiespectroscopie en fiber sensing.

Technologie en innovatie

Het tweede deel van de workshop ging dieper in op de technische aspecten. Lisa Van Loo (Belnet) en Guillaume Le Portz (KSB) presenteerden de architectuur van het BTFS-netwerk en deelden uitstekend monitoringresultaten van de eerste verbindingen.

Net Insight stelde vervolgens zijn Zyntai-technologie voor, een innovatieve oplossing die als overlay bovenop bestaande IP-netwerken werkt. Door verschillende tijdsbronnen statistisch te wegen, slaagt deze technologie – die compatibel is met het BTFS-netwerk – erin een accuraat tijdsignaal te verdelen over grote afstand, met prestaties die het midden houden tussen PTP en WR.

Tot slot gaf Pr Kasper Van Gasse van de Photonics Research Group (UGent en imec) een inkijk in lopend onderzoek naar geïntegreerde fotonica. Dit onderzoek richt zich op de ontwikkeling van compactere, robuustere en efficiënter produceerbare lasers, met toepassingen in metrologie en kwantumtechnologie.

De workshop werd afgesloten met een informele drink, waar deelnemers de gelegenheid kregen om ervaringen uit te wisselen en nieuwe samenwerkingen te verkennen. Deze tweede editie bevestigde duidelijk het groeiende belang van betrouwbare tijdsdistributie en de sterke interesse vanuit zowel de wetenschappelijke wereld als de industrie.

The post Tweede workshop rond de Belgische tijd- en frequentiediensten (BTFS) appeared first on Royal Observatory of Belgium.