Tweede workshop rond de Belgische tijd- en frequentiediensten (BTFS)
Op dinsdag 10 maart vond de tweede workshop plaats rond de Belgische tijd- en frequentiediensten (in het Engels: Belgian Time and Frequency Services of BTFS), waarbij een dertigtal geïnteresseerden samenkwamen in de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) om de laatste ontwikkelingen en toepassingen te bespreken. Door gebruik te maken van optische netwerkverbindingen voor de distributie van de tijds- en frequentiesignalen is deze technologie ongevoelig voor GNSS-bedreigingen als jamming en spoofing, wat de betrouwbaarheid van de signalen gevoelig verhoogt. De grote deelname aan deze workshop bevestigt de groeiende interesse voor BTFS.
Uitbreiding van het Belgische netwerk
De workshop werd geopend door Koen Lefever van Belspo, sponsor van het BOOSTED-project dat tot doel heeft een optisch netwerk te ontwikkelen voor tijd- en frequentietransfer. Vervolgens gaf Raphaël Marion (KSB) een stand van zaken van het Belgische T&F-netwerk. Hij lichtte de ingebruikname van de eerste verbinding in december 2025 toe en schetste de ambitieuze uitbreidingsplannen voor 2026. Nieuwe aansluitingen zijn voorzien naar onder andere de metrologiedienst van de FOD Economie en de universiteiten van Bergen en Louvain-la-Neuve. Ook een koppeling met het pan-Europese core time & frequency netwerk (C-TFN) van GÉANT staat op de roadmap.
Nood aan een robuust netwerk
Hoewel BTFS oorspronkelijk werd opgezet voor wetenschappelijk onderzoek, groeit de interesse vanuit andere sectoren snel. Met name de telecom-, energie- en transportsector tonen belangstelling voor een onafhankelijk en uiterst nauwkeurig tijdssignaal om de veiligheid en betrouwbaarheid van hun kritieke infrastructuren te versterken. Deze evolutie sluit nauw aan bij de visie van Joint Research Centre (JRC) van de Europese Commissie. In een presentatie benadrukte Lukasz Bonenberg het belang van robuuste, terrestrische tijdsynchronisatienetwerken die onafhankelijk zijn van GNSS. Dergelijke netwerken zijn volgens het JRC essentieel om te komen tot een veerkrachtig Europees systeem voor positie-, navigatie- en tijdsbepaling (PNT).
Nederland en Zwitserland
Ook internationale ervaringen kwamen aan bod. Het Nederlandse SURF kondigde met trots de ingebruikname aan van zijn nationale tijd- en frequentienetwerk voor onderzoek en onderwijs. Sinds januari 2026 wordt een White Rabbit-tijdssignaal, afkomstig van het Nationaal Metrologisch Instituut VSL in Delft, verdeeld de officiële UTC-tijd (VSL) over elf locaties via het glasvezelnetwerk van SURF.
Daarnaast deelde METAS, het Zwitserse nationale metrologisch instituut, enkele concrete toepassingen van hun netwerk. In Zwitserland is inmiddels een 450 kilometer lang netwerk operationeel voor de distributie van White Rabbit-tijdssignalen, vooral gebruikt door de financiële sector, defensie en telecom. Daarnaast wordt er ook een optisch frequentiesignaal verspreid voor geavanceerde wetenschappelijke toepassingen, waaronder precisiespectroscopie en fiber sensing.
Technologie en innovatie
Het tweede deel van de workshop ging dieper in op de technische aspecten. Lisa Van Loo (Belnet) en Guillaume Le Portz (KSB) presenteerden de architectuur van het BTFS-netwerk en deelden uitstekend monitoringresultaten van de eerste verbindingen.
Net Insight stelde vervolgens zijn Zyntai-technologie voor, een innovatieve oplossing die als overlay bovenop bestaande IP-netwerken werkt. Door verschillende tijdsbronnen statistisch te wegen, slaagt deze technologie – die compatibel is met het BTFS-netwerk – erin een accuraat tijdsignaal te verdelen over grote afstand, met prestaties die het midden houden tussen PTP en WR.
Tot slot gaf Pr Kasper Van Gasse van de Photonics Research Group (UGent en imec) een inkijk in lopend onderzoek naar geïntegreerde fotonica. Dit onderzoek richt zich op de ontwikkeling van compactere, robuustere en efficiënter produceerbare lasers, met toepassingen in metrologie en kwantumtechnologie.
De workshop werd afgesloten met een informele drink, waar deelnemers de gelegenheid kregen om ervaringen uit te wisselen en nieuwe samenwerkingen te verkennen. Deze tweede editie bevestigde duidelijk het groeiende belang van betrouwbare tijdsdistributie en de sterke interesse vanuit zowel de wetenschappelijke wereld als de industrie.